Η μουσική δωματίου του Μότσαρτ εξηγείται

Γιατί η μουσική δωματίου ταιριάζει στην αίθουσα

Η μουσική δωματίου γράφεται για λίγους εκτελεστές, με έναν μουσικό ανά φωνή, και προοριζόταν για αίθουσες περίπου στο μέγεθος της Sala Terrena. Ο διοργανωτής περιγράφει τη σειρά ως μουσική δωματίου της βιεννέζικης κλασικής περιόδου σε ιστορικό περιβάλλον, με τους μουσικούς κοντά στο κοινό. Σε μια αίθουσα τέτοιου μεγέθους ακούτε τη διάδραση μεταξύ των οργάνων, όχι ένα ενιαίο ηχητικό σύνολο. Αυτή είναι η διαφορά από μια ορχήστρα, και γι' αυτό ένα κουαρτέτο μπορεί να νιώθεται πιο προσωπικό από μια μεγαλύτερη βραδιά σε ένα ανάκτορο.

Το ντιβερτιμέντο

Το όνομα προέρχεται από το ιταλικό ρήμα που σημαίνει «διασκεδάζω». Το ντιβερτιμέντο είναι ελαφριά μουσική για μικρό σύνολο, κυρίως του 18ου αιώνα, και συχνά παιζόταν σε κοινωνικές συγκεντρώσεις. Η μορφή δεν έχει σταθερό σχήμα: τα παραδείγματα του ύστερου 18ου αιώνα ακολουθούν είτε πρότυπο σουίτας χορών είτε τη δομή άλλου είδους μουσικής δωματίου, και κυμαίνονται από μία έως εννέα κινήσεις. Μετά το 1780 περίπου η λέξη έγινε η συνήθης ονομασία για ελαφριά μουσική μετά το δείπνο. Ο Μότσαρτ έγραψε αρκετά, και το Ντιβερτιμέντο του σε μι ύφεση μείζονα, K. 563, για τρίο εγχόρδων, περιγράφεται ως σοβαρό έργο συγκρίσιμο με τα κουαρτέτα και τα κουιντέτα του.

Η σερενάτα

Η σερενάτα, η κασάτσιον, το νοτούρνο και η Nachtmusik αναφέρονται ως στενοί συγγενείς του ντιβερτιμέντο, μουσική για βραδινό κοινό. Ο διοργανωτής αναφέρει τις σερενάτες δίπλα στα ντιβερτιμέντι και τα κουαρτέτα εγχόρδων ως ό,τι παίζει το σύνολο. Επειδή αυτές οι μορφές αλληλοεπικαλύπτονται και το είδος δεν έχει σταθερό σχήμα, αντιμετωπίστε τον τίτλο ενός προγράμματος ως διάθεση: ελαφριά βραδινή μουσική για έγχορδα, σε αντίθεση με το πιο αυστηρά δομημένο κουαρτέτο εγχόρδων.

Το κουαρτέτο εγχόρδων

Ένα κουαρτέτο εγχόρδων είναι δύο βιολιά, μια βιόλα και ένα βιολοντσέλο, τέσσερις περίπου ισότιμοι εταίροι. Στον Χάυντν αποδίδεται από τους περισσότερους μελετητές η διαμόρφωση της μορφής στη σημερινή της μορφή, και η καθιερωμένη δομή έχει τέσσερις κινήσεις: ένα γρήγορο εναρκτήριο μέρος σε φόρμα σονάτας, μια αργή κίνηση, ένα μενουέτο και τρίο, και ένα γρήγορο φινάλε. Ο Μότσαρτ έγραψε 23 κουαρτέτα εγχόρδων, και έξι από αυτά, γραμμένα από το 1782 έως το 1785, είναι αφιερωμένα στον Χάυντν. Ο διοργανωτής λέει ότι η σειρά στη Sala Terrena ξεκίνησε με κουαρτέτα εγχόρδων, επομένως αποτελούν τον πυρήνα της δραστηριότητάς της, και ένας ακροατής που γνωρίζει τα κουαρτέτα του Χάυντν και του Μότσαρτ θα βρει οικείο έδαφος στο πρόγραμμα.

Το τρίο για πιάνο

Ένα τρίο για πιάνο αποτελείται από πιάνο, βιολί και βιολοντσέλο. Στα τρίο του Haydn το πιάνο ηγείται και το βιολοντσέλο συχνά διπλασιάζει τη γραμμή του μπάσου, γι' αυτό και ονομάστηκαν σονάτες με συνοδεία. Τα πέντε ύστερα τρίο του Mozart θεωρούνται γενικά το σημείο όπου τα τρία όργανα έγιναν ισότιμα, και ο Beethoven επέκτεινε αυτή την ισότητα. Ο διοργανωτής λέει ότι τα τρίο προστέθηκαν στη σειρά μετά τα κουαρτέτα. Αν το πρόγραμμα της ημερομηνίας σας αναφέρει τρίο για πιάνο, περιμένετε διαφορετική ισορροπία από ένα κουαρτέτο, με το πιάνο ως τρίτη φωνή.

Διαβάστε στη συνέχεια: Συναυλία Mozarthaus στη Βιέννη

Τι σημαίνει αυτό τη βραδιά της συναυλίας

Τα προγράμματα διαφέρουν ανά ημερομηνία: ο διοργανωτής αναφέρει Mozart και Haydn, και η σελίδα κρατήσεων προσθέτει Schubert και Beethoven. Μην υπολογίζετε λοιπόν σε ένα συγκεκριμένο έργο και μην επιλέγετε ημερομηνία για έναν τίτλο. Διαβάστε το πρόγραμμα της ημερομηνίας σας και θεωρήστε αξιόπιστο τον συνθέτη, όχι το έργο. Οι μουσικοί φορούν συχνά ενδυμασία εποχής, σύμφωνα με τον διοργανωτή. Η συναυλία διαρκεί περίπου 90 λεπτά, που αφήνει χώρο για αρκετές κινήσεις ή μια σύντομη ομάδα έργων.