Mozarts kamermuziek toegelicht

Waarom kamermuziek bij deze zaal past

Kamermuziek is geschreven voor enkele spelers, met één persoon per partij, en was bedoeld voor zalen van ongeveer het formaat van de Sala Terrena. De organisator omschrijft de reeks als kamermuziek uit de Weense klassieke periode in een historische setting, met de musici dicht bij het publiek. In een zaal van dit formaat hoort u het samenspel tussen de instrumenten, niet een vervloeiende klankmassa. Dat is het verschil met een orkest, en daarom kan een kwartet persoonlijker aanvoelen dan een grotere avond in een paleis.

Het divertimento

De naam komt van het Italiaanse woord voor 'vermaken'. Een divertimento is lichte muziek voor een kleine groep, meestal uit de 18e eeuw en vaak gespeeld op sociale bijeenkomsten. De vorm heeft geen vaste structuur: voorbeelden uit de late 18e eeuw volgen either een danssuite-patroon of de opzet van een ander kamermuziekgenre, en ze variëren van één tot negen delen. Na ongeveer 1780 werd het woord de gebruikelijke benaming voor lichte muziek na het diner. Mozart schreef er verschillende, en zijn Divertimento in Es, K. 563, voor strijktrio, wordt beschreven als een serieus werk dat vergelijkbaar is met zijn kwartetten en kwintetten.

De serenade

Serenade, cassation, notturno en Nachtmusik worden genoemd als nauwe verwanten van het divertimento: muziek voor een avondpubliek. De organisator noemt serenades naast divertimenti en strijkkwartetten als wat het ensemble speelt. Omdat deze vormen elkaar overlappen en het genre geen vaste structuur heeft, kunt u een programmatitel het beste als een sfeer zien: lichte avondmuziek voor strijkers, in contrast met het meer doordachte strijkkwartet.

Het strijkkwartet

Een strijkkwartet bestaat uit twee violen, een altviool en een cello: vier min of meer gelijkwaardige partners. Haydn wordt door de meeste autoriteiten gecrediteerd voor het geven van de huidige vorm aan dit genre, en de standaardopzet heeft vier delen: een snelle opening in sonatevorm, een langzaam deel, een menuet en trio, en een snel finale. Mozart schreef 23 strijkkwartetten, en zes daarvan, geschreven van 1782 tot 1785, zijn aan Haydn opgedragen. De organisator zegt dat de reeks in de Sala Terrena begon met strijkkwartetten, dus die vormen de kern van wat er wordt gebracht, en een luisteraar die de kwartetten van Haydn en Mozart kent, zal in het programma vertrouwd terrein vinden.

Het pianotrio

Een pianotrio is een piano met een viool en een cello. In Haydns trio's leidt de piano en verdubbelt de cello vaak de baslijn, daarom kregen ze de bijnaam begeleide sonates. Mozarts vijf late trio's worden algemeen beschouwd als het punt waarop de drie instrumenten gelijkwaardig werden, en Beethoven breidde die gelijkwaardigheid verder uit. De organisator zegt dat de trio's pas na de kwartetten aan de reeks werden toegevoegd. Als op het programma van jouw datum een pianotrio staat, verwacht dan een andere balans dan bij een kwartet, met de piano als derde stem.

Lees verder: Mozarthaus-concert in Wenen

Wat dit betekent op de avond zelf

Programma's verschillen per datum: de organisator noemt Mozart en Haydn, en op de boekingspagina staan ook Schubert en Beethoven. Reken dus niet op een bepaald stuk, en kies geen datum voor één titel. Lees het programma voor jouw datum en beschouw de componist, niet het stuk, als het betrouwbare gegeven. De musici dragen volgens de organisator vaak historische kostuums. Het concert duurt ongeveer 90 minuten, wat ruimte laat voor meerdere delen of een korte reeks werken.