Freski w Sali Terrena

Co to jest sala terrena

Nazwa pochodzi z włoskiego i oznacza salę na poziomie parteru; w krajach niemieckojęzycznych określa się ją również mianem Gartensaal, czyli sala ogrodowa. W pałacach XVII i XVIII wieku umieszczano ją często na głównej osi, z otwarciem na ogród, tak aby budynek płynnie przechodził w przestrzeń zewnętrzną. Ponieważ znajduje się na parterze, jest chłodna i używano jej głównie latem. Nie istnieje ustalony sposób dekoracji takiej sali: spotyka się groty muszlowe, stiuki, marmur i malarstwo. Wiedeńska wersja należy do typu malowanego, a jej połączenie z dziedzińcem jest dziś zamknięte.

Co mówi Zakon

Zakon Krzyżacki opisuje Sala terrena jako salę centralną, przykrytą płaską kopułą, znajdującą się na parterze obok kościoła. Podaje, że ściany zdobią iluzjonistyczne malowidła z późnego XVIII wieku przedstawiające ornamenty, postacie i sceny mitologiczne. Dodaje, że sala niegdyś otwierała się na dziedziniec przez drzwi, które dziś są zamkniętym oknem, że udostępniana jest zwykle wyłącznie na koncerty oraz że można ją zobaczyć także podczas oprowadzania po skarbcu. Źródła wykorzystane do tego przewodnika nie podają nazwiska malarza, dlatego salę najlepiej opisać na podstawie tego, co mówi o niej Zakon, oraz fotografii zamieszczonych na tej stronie.

Co przedstawiają malowidła

Fotografie ukazują salę pomalowaną tak, jakby była udekorowana tkaninami. Malowany błękitny baldachim ze złotym obszyciem obramowuje scenę na ścianie, a girlandy kwiatów biegną przez sklepienie. Putta trzymają wieńce, ptaki przecinają sufit, a broń i narzędzia sztuki namalowano jako trofea. Na jednym z paneli ściennych siedząca kobieta trzyma misę owoców, podczas gdy putto niesie snop pszenicy i winogrona, a poniżej spoczywa starszy mężczyzna. Zakon określa te motywy jako mitologiczne, a niniejszy przewodnik nie podaje imion postaci, ponieważ wykorzystane źródła ich nie wymieniają.

Trompe l'oeil, czyli sztuczka dla oka

Słowo „iluzjonistyczny" w opisie Zakonu ma znaczenie. Malarze imitują rzeczy, których nie ma: udrapowane tkaniny, obramowane panele, marmur i rzeźbione ornamenty, sprawiając, że płaska ściana wygląda jak umeblowane wnętrze. Na fotografiach niebieski baldachim z frędzlami wygląda jak prawdziwa tkanina, a pilastry między panelami sprawiają wrażenie kamienia. Na tym polega cała idea tego stylu: wnętrze, które wygląda, jakby było przybrane kotarami, ramami i kamieniem, choć jego powierzchnia pozostaje płaska.

Dlaczego ma to znaczenie dla koncertu

To właśnie ta sala jest powodem, by wybrać ten koncert zamiast zwyczajniejszej filharmonii. Organizator opisuje barokowe freski i kameralną akustykę, a sklepiona forma sprzyja małemu zespołowi. Słuchacze siedzą blisko muzyków, a malowana kopuła zamyka się nad grupą. Strona Zakonu podaje, że sala otwiera się na koncerty, więc bilet na koncert jest zwyczajową drogą wejścia. Drugą możliwością jest zwiedzanie skarbca z przewodnikiem, które — jak podaje Zakon — może obejmować widok na salę, choć szczegóły zwiedzania należy uzyskać od Zakonu. Tak czy inaczej, sala jest postrzegana jako część czynnego domu zakonnego, a odwiedzający powinni liczyć się z obowiązującymi w nim zasadami.

Czytaj dalej: Koncert w Sala Terrena: informacje praktyczne